Πιστοποιητικό φερεγγυότητας για ενοικιάσεις: Σε λειτουργία το Μητρώο Ιδιωτικού Χρέους έως το τέλος 2026

Η ενεργοποίηση του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, που θεσπίστηκε με νόμο το 2022 αλλά παραμένει ανενεργό, προγραμματίζεται για το 2026. 

Η μεταρρύθμιση εντάσσεται στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης, με αυστηρά χρονοδιαγράμματα υλοποίησης, και στοχεύει στη δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος καταγραφής και αξιολόγησης οφειλών φυσικών και νομικών προσώπων.

Από τα μέσα του 2026, όσοι ενδιαφέρονται να νοικιάσουν ακίνητο θα πρέπει να προσκομίζουν στους ιδιοκτήτες μια νέα «βεβαίωση καλοπληρωτή» (ή «βεβαίωση φερεγγυότητας»), που θα αποδεικνύει ότι δεν έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές προς Δημόσιο, τράπεζες ή ΔΕΚΟ. Το πιστοποιητικό αυτό θα εκδίδεται μέσω του Μητρώου Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, το οποίο θα λειτουργήσει πιλοτικά στα μέσα του 2026. Το έργο χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί τον Δεκέμβριο του 2026. 

Σκοπός και λειτουργία του μητρώου

Το μητρώο θα λειτουργεί ως κεντρική βάση δεδομένων που θα συγκεντρώνει πληροφορίες για:

• οφειλές προς το Δημόσιο (ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, ΟΤΑ),

• οφειλές προς τράπεζες, διαχειριστές δανείων (servicers) και λοιπούς ιδιώτες πιστωτές.

Η πρόσβαση θα παρέχεται σε ανώνυμη βάση, ώστε να προστατεύεται το απόρρητο, αλλά ταυτόχρονα θα δίνεται η δυνατότητα σε:

• τράπεζες να αξιολογούν την πιστοληπτική ικανότητα πελατών,

• εταιρείες διαχείρισης να εντοπίζουν βιώσιμες ρυθμίσεις,

• δημόσιους φορείς να σχεδιάζουν στοχευμένες πολιτικές για τη μείωση του ιδιωτικού χρέους.

Η λειτουργία του συστήματος απαιτεί διασύνδεση με υφιστάμενες βάσεις δεδομένων, όπως το Taxisnet, το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων της ΤτΕ και το Κτηματολόγιο.

Πιστοποιητικό φερεγγυότητας: Εφαρμογή στις μισθώσεις

Μία από τις πιο καινοτόμες προβλέψεις είναι η δυνατότητα έκδοσης πιστοποιητικού φερεγγυότητας από το μητρώο. Το πιστοποιητικό αυτό θα μπορεί να χρησιμοποιείται:

• από ενοικιαστές για να αποδεικνύουν την οικονομική τους αξιοπιστία σε ιδιοκτήτες,

• από επιχειρήσεις σε εμπορικές συναλλαγές,

• από πολίτες που αιτούνται τραπεζική χρηματοδότηση.

Στην πράξη, το μέτρο αναμένεται να μειώσει τα φαινόμενα επισφαλών μισθώσεων, όπου ιδιοκτήτες μένουν εκτεθειμένοι σε απλήρωτα ενοίκια.

Καταγγελίες για το νέο σχέδιο για τα ακίνητα

Αντίθετη με το κυβερνητικό σχέδιο για «πιστοποιητικό φερεγγυότητας ενοικιαστών» εμφανίζεται η Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης.

H Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης ενημέρωσε πως κατέθεσε καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) σχετικά με το κυβερνητικό σχέδιο για δημιουργία «πιστοποιητικού φερεγγυότητας ενοικιαστών» συνδεδεμένου με το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους εντός του 2026.

Όπως τονίζεται, το σύστημα θα διασυνδέει δεδομένα από ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και παρόχους κοινής ωφέλειας ώστε να δημιουργείται ένα ενιαίο «οικονομικό προφίλ» που θα εξετάζεται για τη ενοικίαση κατοικιών.

Η Ένωση καταγγέλλει πως το συγκεκριμένο μέτρο εκτός του ότι θέτει σοβαρούς προβληματισμούς για την προστασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, καταστρατηγεί επί της ουσίας την προστασία του δικαιώματος στη στέγη και «ποινικοποιεί τη φτώχεια» πλήττοντας τις πιο οικονομικά ευάλωτες κοινωνικές ομάδας.

Ολόκληρη η ανακοίνωση της Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης:

 η Ένωση Ενοικιαστ(ρι)ών Θεσσαλονίκης κατέθεσε καταγγελία στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) σχετικά με τις κυβερνητικές εξαγγελίες για τη δημιουργία, εντός του 2026, «πιστοποιητικού φερεγγυότητας ενοικιαστών» συνδεδεμένου με το Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους, γνωστού στο δημόσιο διάλογο ως «Τειρεσίας ενοικιαστών».

Σύμφωνα με δημόσιες πληροφορίες, το σύστημα θα διασυνδέει δεδομένα από ΑΑΔΕ, ΕΦΚΑ, τράπεζες, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων και παρόχους κοινής ωφέλειας, με στόχο τη δημιουργία ενιαίου «προφίλ φερεγγυότητας» ή πιστοληπτικού σκορ. Το πιστοποιητικό θα ζητείται από εκμισθωτές πριν από τη σύναψη μίσθωσης, καθιστώντας την πρόσβαση σε κατοικία εξαρτημένη από ένα συνολικό οικονομικό προφίλ

Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση με αρνητικές κοινωνικές συνέπειες. Αντί για την προστασία του δικαιώματος στη στέγη, η κυβέρνηση προωθεί τον στεγαστικό αποκλεισμό των πολιτών με βάση το χρέος τους. Τη στιγμή που σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ τα μισά νοικοκυριά στην Ελλάδα έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές και δυσκολεύονται να βγάλουν τον μήνα, και με μια ήδη ασύδοτη αγορά ενοικίων που ισοδυναμεί με οικονομική αφαίμαξη για τους ενοικιαστές , το κράτος ετοιμάζει ένα εργαλείο αποκλεισμού και εκβιασμού, που θα πλήξει πρώτα τους πιο ευάλωτους.

Η καταγγελία μας επισημαίνει, μεταξύ άλλων, τα εξής:

Πρώτον , σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με τον GDPR. Η προτεινόμενη επεξεργασία συγκρούεται με βασικές αρχές προστασίας δεδομένων, όπως ο
περιορισμός του σκοπού (δευτερογενής χρήση φορολογικών, ασφαλιστικών και τραπεζικών δεδομένων για πρόσβαση σε στέγη), η ελαχιστοποίηση δεδομένων (ευρεία και οριζόντια άντληση οικονομικών στοιχείων) και η νομιμότητα της επεξεργασίας , ιδίως όταν το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ο αποκλεισμός από ένα βασικό κοινωνικό αγαθό. Επιπλέον, δεδομένου ότι το πιστοποιητικό θα καταστεί de facto προϋπόθεση μίσθωσης, η «συγκατάθεση» στην χρήση των προσωπικών στοιχείων παύει να είναι ελεύθερη.

Δεύτερον, ζητήματα profiling και αυτοματοποιημένης λήψης αποφάσεων. Ένα σύστημα που κατατάσσει τους πολίτες και επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητά τους να νοικιάσουν κατοικία είναι μορφή profiling. Αν μάλιστα η βαθμολογία παράγεται με Τεχνητή Νοημοσύνη, τίθενται πρόσθετες υποχρεώσεις και απαιτούνται επιπλέον εγγυήσεις, ιδίως ως προς διαφάνεια, επεξηγησιμότητα, ποιότητα δεδομένων και αποφυγή διακρίσεων. Ο κίνδυνος μαζικού και αδιαφανούς στεγαστικού αποκλεισμού είναι προφανής.

Τρίτον, η ελληνική στεγαστική πραγματικότητα κάνει το μέτρο ακόμη πιο επικίνδυνο. Η Ελλάδα, αντίθετα με άλλες χώρες που εφαρμόζουν αντίστοιχα συστήματα, δεν διαθέτει απόθεμα κοινωνικής κατοικίας και δεν έχει μηχανισμούς ελέγχου (πλαφόν) ενοικίων. Σε αυτές τις συνθήκες, η εισαγωγή κρατικά οργανωμένου «πιστοποιητικού φερεγγυότητας» θα οξύνει τη στεγαστική επισφάλεια και θα διευρύνει τον κοινωνικό αποκλεισμό.

Ζητούμε από την ΑΠΔΠΧ αυστηρή εποπτεία του σχεδιασμού, ενημέρωση για το αν έχει ζητηθεί από την Αρχή, όπως ορίζει ο νόμος, γνωμοδότηση στο πλαίσιο εκπόνησης Εκτίμησης Αντικτύπου (DPIA), καθώς και αντίστοιχη εκτίμηση αλγοριθμικού αντικτύπου. Σε αυτό το πλαίσιο, ζητούμε επίσης την θέσπιση σαφών φραγμών ώστε να μην δημιουργηθεί ενιαίο προφίλ χρέους προσβάσιμο σε ιδιώτες που θα μπορούν αυθαίρετα να στερούν από τα νοικοκυριά το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα στη στέγη.

Η «προστασία» των εκμισθωτών δεν μπορεί να περνά από μηχανισμούς μαζικής οικονομικής επιτήρησης. Η στέγη είναι δικαίωμα – όχι προνόμιο για όσους «περνάνε τη βάση».

Μάθετε πρώτοι τα νέα στο enaklik.com

Πρόσφατες δημοσιεύσεις