Σαρωτικές αλλαγές σε διαθήκες, κληρονομιές και δικαιώματα συζύγων

2026-06-01

Σε τροχιά υλοποίησης εισέρχεται η μεταρρύθμιση για τις κληρονομιές, η οποία φέρνει εκτεταμένες αλλαγές στις διαθήκες, την κληρονομική διαδοχή και τα δικαιώματα συζύγων και συντρόφων. Πρόκειται για…

Σε τροχιά υλοποίησης εισέρχεται η μεταρρύθμιση για τις κληρονομιές, η οποία φέρνει εκτεταμένες αλλαγές στις διαθήκες, την κληρονομική διαδοχή και τα δικαιώματα συζύγων και συντρόφων. Πρόκειται για μια συνολική αναμόρφωση ενός θεσμικού πλαισίου που παρέμενε ουσιαστικά αμετάβλητο επί δεκαετίες.

Η νέα νομοθετική παρέμβαση αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών, στην αποτελεσματικότερη προστασία της περιουσίας και στην προσαρμογή των κανόνων στις σύγχρονες κοινωνικές και οικογενειακές συνθήκες. Οι αλλαγές αφορούν άμεσα όσους επιθυμούν να συντάξουν διαθήκη, να οργανώσουν την περιουσιακή τους διαδοχή ή να διαχειριστούν κληρονομικές υποθέσεις.

Το νέο πλαίσιο αναμένεται να τεθεί σε ισχύ τον Σεπτέμβριο του 2026 και αποτελεί τη σημαντικότερη μεταρρύθμιση του κληρονομικού δικαίου των τελευταίων περίπου 80 ετών.

Νέοι κανόνες για τις διαθήκες

Με τις νέες ρυθμίσεις απλοποιείται η διαδικασία σύνταξης δημόσιας διαθήκης, ενώ για τη μυστική διαθήκη καθιερώνεται υποχρεωτικά η παρουσία δύο μαρτύρων, ενισχύοντας την ασφάλεια και τη διαφάνεια της διαδικασίας.

Παράλληλα, εισάγεται ειδική πρόβλεψη για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου, ώστε να διασφαλίζεται η ισότιμη δυνατότητα διάθεσης της περιουσίας τους μέσω διαθήκης.

Οι ιδιόγραφες διαθήκες διατηρούνται, αλλά θα υπόκεινται σε αυστηρότερους ελέγχους ως προς τη γνησιότητα και την εγκυρότητά τους. Επιπλέον, το δικαίωμα σύνταξης διαθήκης επεκτείνεται και σε ανηλίκους από την ηλικία των 16 ετών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην αποτροπή φαινομένων εκμετάλλευσης ευάλωτων προσώπων. Για τον λόγο αυτό απαγορεύεται η σύνταξη διαθήκης υπέρ εργαζομένων σε νοσοκομεία, μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων ή ιδρύματα περίθαλψης στα οποία φιλοξενείται ή νοσηλεύεται ο διαθέτης.

Ενισχυμένα δικαιώματα για συζύγους και συντρόφους

Σημαντικές μεταβολές επέρχονται και στην εξ αδιαθέτου διαδοχή, δηλαδή στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει διαθήκη.

Όταν υπάρχει ένα μόνο παιδί, ο επιζών σύζυγος θα δικαιούται πλέον το ένα τρίτο της κληρονομιάς, αντί για το μικρότερο ποσοστό που ίσχυε έως σήμερα. Στις περιπτώσεις με περισσότερα παιδιά, διατηρείται το ποσοστό του ενός τετάρτου.

Εάν δεν υπάρχουν τέκνα, ο σύζυγος θα κληρονομεί το σύνολο της περιουσίας, προηγούμενος πλέον γονέων και λοιπών συγγενών.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο εξομοιώνει ουσιαστικά τα σύμφωνα συμβίωσης με τον γάμο ως προς τα κληρονομικά δικαιώματα. Για πρώτη φορά, μάλιστα, προβλέπονται κληρονομικά δικαιώματα και για συντρόφους που δεν έχουν συνάψει ούτε γάμο ούτε σύμφωνο συμβίωσης, εφόσον αποδεικνύεται σχέση διάρκειας τουλάχιστον τριών ετών.

Τι αλλάζει στη νόμιμη μοίρα και στα χρέη

Αλλαγές φέρνει η μεταρρύθμιση και στον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η κληρονομιαία περιουσία.

Οι κληρονόμοι δεν θα αποκτούν υποχρεωτικά συγκυριότητα σε ακίνητα ή άλλα περιουσιακά στοιχεία, καθώς θα μπορούν να διεκδικούν το μερίδιό τους σε χρηματική αξία. Με τον τρόπο αυτό, η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται ουσιαστικά σε οικονομική απαίτηση, γεγονός που αναμένεται να διευκολύνει τις διαδικασίες εκκαθάρισης και να περιορίσει τις δικαστικές αντιπαραθέσεις μεταξύ συγγενών.

Ταυτόχρονα, ενισχύεται η προστασία των κληρονόμων απέναντι στα χρέη της κληρονομιάς. Στο εξής, ο κληρονόμος δεν θα ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία για τα χρέη του θανόντος, εκτός αν δηλώσει ρητά ότι επιθυμεί να διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομική περιουσία.

Νέα διαδικασία εκκαθάρισης κληρονομιών

Αναμορφώνεται και το σύστημα εκκαθάρισης των κληρονομιών, καθώς ο εκκαθαριστής θα ορίζεται πλέον από ειδικό κατάλογο δικηγόρων που θα τηρείται από τα δικαστήρια. Στόχος είναι η επιτάχυνση των διαδικασιών, η ενίσχυση της διαφάνειας και η πιο αποτελεσματική διαχείριση των κληρονομικών υποθέσεων.

Παράλληλα, προβλέπονται και επιμέρους αλλαγές, όπως η κατάργηση των προπαππούδων και προγιαγιάδων από τις τάξεις κληρονομικής διαδοχής. Επεκτείνεται επίσης η προστασία της οικογενειακής στέγης, ώστε σε περίπτωση θανάτου μισθωτή να καλύπτεται πλέον και ο σύντροφος που έχει συνάψει σύμφωνο συμβίωσης.

Μάθετε πρώτοι τα νέα στο enaklik.com

Πρόσφατες δημοσιεύσεις 

Ένα νέο πρόγραμμα στήριξης του τουρισμού στην Αχαΐα παίρνει τον δρόμο της υλοποίησης, με τη μορφή άυλης ψηφιακής κάρτας. Πρόκειται για το Achaia Pass 2026-2027, μια δράση που στοχεύει στην ενίσχυση της τουριστικής και οικονομικής δραστηριότητας στην περιοχή.

Σημαντική στήριξη σε νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες προσφέρουν οι Δήμοι μέσω των Κοινωνικών Παντοπωλείων. Οι δομές αυτές διαθέτουν δωρεάν βασικά αγαθά σε πολίτες που πληρούν τα κριτήρια ένταξης, καλύπτοντας ανάγκες που αφορούν την καθημερινή διαβίωση.

Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στην αγορά κατοικίας, καθώς η ενεργειακή κατάσταση ενός ακινήτου αναμένεται να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την πώληση και την ενοικίασή του. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ευρωπαϊκή πολιτική για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, η οποία οδηγεί σταδιακά σε αυστηρότερες απαιτήσεις για τα παλαιά...

Μια ειδική ρύθμιση δίνει τη δυνατότητα σε ορισμένους μακροχρόνια ανέργους που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση να συνεχίσουν την ασφάλισή τους, με τις προβλεπόμενες εισφορές να καλύπτονται από τη ΔΥΠΑ.

Μηδενική συμμετοχή στη φαρμακευτική δαπάνη μπορούν να έχουν συγκεκριμένες κατηγορίες συνταξιούχων, εφόσον πληρούν τα προβλεπόμενα εισοδηματικά και συνταξιοδοτικά κριτήρια. Η διαδικασία πραγματοποιείται μέσω της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και δεν απαιτεί ξεχωριστή αίτηση.

Οι παλιές οφειλές προς την εφορία δεν παραμένουν απαραίτητα για πάντα απαιτητές. Η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένα χρονικά όρια για την παραγραφή, όμως η συμπλήρωση μιας προθεσμίας δεν σημαίνει σε κάθε περίπτωση ότι το χρέος διαγράφεται αυτόματα.