Η εξάπλωση των ηλεκτρονικών πληρωμών έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνται οι καθημερινές συναλλαγές, με όλο και περισσότερες επιχειρήσεις να προτιμούν τη χρήση τραπεζικών καρτών. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει: Μπορεί ένα κατάστημα να αρνηθεί τα μετρητά και να απαιτήσει από τον πελάτη να πληρώσει αποκλειστικά με κάρτα;

Στην Ευρωζώνη, τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα ευρώ αποτελούν νόμιμο χρήμα. Η αποδοχή τους είναι, κατά κανόνα, υποχρεωτική, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένες εξαιρέσεις ή εθνικοί περιορισμοί στις συναλλαγές.

Πότε μπορεί ένα κατάστημα να αρνηθεί τα μετρητά

Η ιδιότητα των μετρητών ως νόμιμου χρήματος κατοχυρώνεται από το ευρωπαϊκό δίκαιο και συνδέεται με την υποχρέωση αποδοχής τους στην ονομαστική τους αξία, καθώς και με τη δυνατότητά τους να εξοφλούν χρηματικές οφειλές.

Αυτό σημαίνει ότι μια επιχείρηση δεν μπορεί να αποκλείει αυθαίρετα τα μετρητά από τις συναλλαγές της, επικαλούμενη απλώς την προτίμησή της στις ηλεκτρονικές πληρωμές.

Οι πινακίδες με την ένδειξη «Μόνο κάρτες» ή «No Cash» δεν αρκούν από μόνες τους για να κρίνουν αν η άρνηση είναι νόμιμη. Καθοριστικό ρόλο έχουν οι συνθήκες της συναλλαγής και οι διατάξεις που εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση.

Οι περιπτώσεις στις οποίες προβλέπονται εξαιρέσεις

Η υποχρέωση αποδοχής μετρητών δεν εφαρμόζεται χωρίς εξαιρέσεις. Ανάλογα με τις περιστάσεις, η άρνηση μπορεί να δικαιολογείται όταν υπάρχει νόμιμος και αντικειμενικός λόγος.

Μεταξύ των περιπτώσεων που εξετάζονται είναι οι ακόλουθες:

• Προηγούμενη συμφωνία για διαφορετικό τρόπο πληρωμής: Εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, τα μέρη μπορούν να έχουν συμφωνήσει εκ των προτέρων σε συγκεκριμένο μέσο πληρωμής.
• Αδυναμία παροχής ρέστων: Η χρήση χαρτονομίσματος πολύ μεγάλης αξίας για την εξόφληση ενός μικρού ποσού μπορεί, υπό συγκεκριμένες συνθήκες, να δημιουργήσει νόμιμο λόγο άρνησης.
• Ειδικές συνθήκες λειτουργίας: Σε ορισμένα αυτοματοποιημένα ή μη επανδρωμένα σημεία εξυπηρέτησης ενδέχεται να ισχύουν διαφορετικοί κανόνες, ανάλογα με το εφαρμοστέο πλαίσιο.
• Ειδικοί νομοθετικοί περιορισμοί: Τα κράτη-μέλη μπορούν να επιβάλλουν όρια στις πληρωμές με μετρητά για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και του ξεπλύματος χρήματος.

Επομένως, δεν αρκεί η γενική επίκληση μιας εξαίρεσης. Η νομιμότητα της άρνησης κρίνεται με βάση τα πραγματικά περιστατικά και τις ισχύουσες διατάξεις.

Τι ισχύει στην Ελλάδα για τις συναλλαγές των 500 ευρώ

Στην Ελλάδα ισχύει ειδικός περιορισμός για τις συναλλαγές ιδιωτών με επιχειρήσεις. Όταν η αξία της αγοράς αγαθών ή υπηρεσιών ανέρχεται σε 500 ευρώ ή περισσότερο, η εξόφληση πρέπει να πραγματοποιείται με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο πληρωμής, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία.

Κατά συνέπεια, το γεγονός ότι τα μετρητά αποτελούν νόμιμο χρήμα δεν σημαίνει ότι μπορούν να χρησιμοποιούνται σε κάθε συναλλαγή ανεξαρτήτως ποσού.

Για αγορές μικρότερης αξίας, οι καταναλωτές θα πρέπει να διακρίνουν τη γενική υποχρέωση αποδοχής μετρητών από τυχόν ειδικές εξαιρέσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία.

Ποιοι νέοι κανόνες προωθούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να διασφαλίσει ότι τα μετρητά θα εξακολουθήσουν να αποτελούν διαθέσιμη επιλογή πληρωμής, παρά την αυξανόμενη χρήση των ψηφιακών συναλλαγών.

Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προωθήσει πρόταση κανονισμού για την ενίσχυση του ρόλου των μετρητών και τη διασφάλιση της πρόσβασης των πολιτών σε αυτά.

Η σχετική πρωτοβουλία αφορά, μεταξύ άλλων, την αποδοχή των μετρητών, την αποφυγή αδικαιολόγητων αποκλεισμών τους και τη διατήρηση επαρκούς πρόσβασης σε υπηρεσίες ανάληψης και κατάθεσης χρημάτων.

Παράλληλα, στο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος έχει θεσπιστεί ανώτατο όριο 10.000 ευρώ για πληρωμές με μετρητά, με εφαρμογή από τις 10 Ιουλίου 2027. Τα κράτη-μέλη μπορούν να διατηρούν ή να θεσπίζουν χαμηλότερα εθνικά όρια.

Είναι σημαντικό, ωστόσο, να διακρίνεται η ισχύουσα νομοθεσία από τις προτάσεις και τις νέες ρυθμίσεις που δεν έχουν ακόμη τεθεί σε εφαρμογή.

Η υποχρέωση για POS δεν καταργεί τα μετρητά

Η υποχρέωση των επιχειρήσεων να διαθέτουν POS και να δέχονται ηλεκτρονικές πληρωμές δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι μπορούν να αρνούνται τα μετρητά σε κάθε περίπτωση.

Οι δύο υποχρεώσεις συνυπάρχουν, με την επιφύλαξη των ειδικών περιορισμών που προβλέπει η εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Για τους καταναλωτές, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι τα μετρητά εξακολουθούν να αποτελούν νόμιμο μέσο πληρωμής στην Ευρωζώνη. Η άρνησή τους από μια επιχείρηση δεν είναι αυτομάτως νόμιμη επειδή υπάρχει σχετική πινακίδα, αλλά ούτε και η υποχρέωση αποδοχής τους είναι απόλυτη.

Το τι ισχύει σε κάθε συναλλαγή εξαρτάται από το ποσό, τις συνθήκες πληρωμής και τις ειδικές διατάξεις που εφαρμόζονται.

Μάθετε πρώτοι τα νέα στο enaklik.com

Πρόσφατες δημοσιεύσεις